داستان پول

داستان پول : از مبادله کالا به کالا تا بیتکوین

ارز از زمانی که اجداد ما کالاها و خدمات خود را مبادله می‌کردند، پیشرفت زیادی داشته است. اما داستان پول از کجا شروع شد؟
معاملات تجاری از عصر حجر تاکنون بسیار تغییر کرده است. تجارت کالاهای اجداد ما سرانجام جای خود را به پول داد که راهی چند هزار ساله در اشکال مختلف، از دانه‌های موم و فلز گرفته تا کاغذ را طی کرده است و این پول در قرن ۲۱ به صورت تراکنش‌های الکترونیکی نامشهود و حتی ارزهای دیجیتال شده ظاهر شده است.

پول یکی از مهم‌ترین اختراعات بشریت است. هزاران سال است که جهان به دور خود می‌چرخد و این احساس جدیدی نیست. همان‌طور که نویسنده لاتین، پابلیوس سیروس، در قرن اول قبل از میلاد می‌گوید:

پول به تنهایی همه جهان را به حرکت در می‌آورد.

اما به هر حال این منبع تغییر رفاه چیست؟ برای آمریکایی‌ها، کلمه پول یاد آور پنی، نیکل، سکه، و دلار است. البته، این مواردی که برشمردیم، واحد پول یک ملت هستند. سازمان ملل متحد ۱۷۹ واحد پولی فعلی جهان را به رسمیت می‌شناسد و صدها یا هزاران ارز دیگر مدت‌هاست که راه شیلینگ را طی کرده‌اند.
علاوه بر این، پول بسیار پیچیده‌تر از اسکناس‌ها و سکه‌هایی است که در کیف پول خود حمل می کنیم. اهداف پول شامل:

  • واحد مناسب مبادله
  • راهی برای ذخیره ثروت در بلند مدت
  • اندازه گیری استاندارد ارزش
  • است که این‌ها تنها اهداف اولیه پول است.

فیزیکی بودن پول شاید مهم‌ترین ویژگی آن باشد. در واقع، اکثر اقتصاددانان معتقدند که اکنون و در عصر مدرن حتی به شکل فیزیکی هم، نیازی ندارد. دیوید اورل(David Orrell) و رومن چلوپاتا(Roman Chlupatý) در کتاب تکامل پول(The Evolution of Money) می‌نویسند:

مفهوم پول به طور فزاینده‌ای انتزاعی شده است، تا جایی که سکه‌ها و اسکناس‌های واقعی تنها بخش کوچکی از پول موجود را تشکیل می‌دهند.

و این پایان داستان پول است، حداقل تا کنون. پس به شما پیشنهاد می‌کنم بیایید به ابتدای این داستان برویم، جایی که پول متولد شد…

شروع داستان پول : تولد

شروع داستان پول : تولد 

بیشتر متفکران در این زمینه، از ارسطو گرفته تا اقتصاددانان اصلی امروزی، گمانه زنی کرده‌اند که داستان پول از اقتصاد مبادله کالا به کالا(barter) ماقبل تاریخ به شروع شده است که در آن مردم مستقیماً کالا و خدمات را معامله می‌کردند.

چنین سیستمی مستلزم این است که هر دو طرف، آن‌چه را که طرف مقابل ارائه می‌دهد را بخواهند و بتوانند بر اساس ارزش نسبی هر مورد به توافق برسند. آیا ۳۰ موز برابر با یک تور ماهیگیری است؟ سه تور ماهیگیری در برابر یک گاو؟ از طرف دیگر، پول چیزی است که همه می‌خواهند و واحدی است که همه چیزهای دیگر با آن اندازه گیری می‌شود. این بدان معناست که من می‌توانم موزهایم را در قبال پول که وجه مشترک اقتصادی است، به شخص دیگری بفروشم و از آن برای خرید گاو خود استفاده کنم.

پول همچنین ما را از این که برای هر کاری، حجم سنگین ثروتمان را با خود به این طرف و آن طرف بکشانیم، رها می‌کند. تصور کنید که شما مجبور بودید برای پرداخت هزینه یک لاته، یک سطل جو را با خودتان به کافه می‌بردید! یا برای پرداخت اجاره‌بهای یک استودیو چند بز را با خودتان باید به آن جا می‌بردید!

بدیهی است که جوامع باستانی چندان پیچیده نبودند اما با رشد آن‌ها، گلین دیویس(Glyn Davies) اقتصاددان در کتاب تاریخ پول(The History of Money) می‌نویسد:

خواسته‌های تجاری مردم از محدوده مبادله کالا به کالا فراتر می‌رفت.

تا جایی که بالاخره پول برای نجات مردم از راه رسید.

تقریباً هر چیزی می‌تواند به عنوان پول عمل کند، مادامی که بادوام و کمیاب باشد. در بسیاری از مناطق آسیا و آفریقا، نوعی صدف که درواقع، خانه‌های کوچک و بزرگ حلزون‌های دریایی بودند، نقش پول را به خوبی ایفا کردند. در جزیره یاپ(Yap) ، سنگ‌های آهکی عظیمی که به شکل دونات بودند، علی رغم بی حرکت بودن، نقش پول را بازی می‌کردند. در موارد دیگر، بهترین گزینه نوعی “پول کالایی”( commodity money) بود، مانند گاو، نمک یا غلات که دارای ارزش ذاتی مورد توافق اکثر افراد در یک جامعه معین بود.

توده‌های فلزات گران‌بها مانند طلا و نقره نیز کالاهایی بودند که قابلیت چکش خواری و انعطاف پذیری داشتند. اولین پول فلزی به سلسله ژو چین برمی‌گردد که در واقع ماکت‌های کوچکی بود که صدف‌ها یا همان خانه‌های حلزون‌ها را نمایان می‌کرد، این ماکت‌ها به وسیله‌ی چاقو، بیل و ابزار دیگر ساخته می‌شد. اما اولین سکه‌هایی که ما آن‌ها را به شکل امروزی آن‌ها می‌شناسیم در قرن هفتم قبل از میلاد در لیدیا، پادشاهی در ترکیه کنونی، ضرب شدند.

ادامه داستان پول : بانکداری و استاندارد طلا

بانکداری و استاندارد طلا

حمل و نقل سکه از قطعات خام فلز، بسیار ساده‌تر بود. به همین دلیل استفاده از آن، در سراسر شهرهای یونان و فراتر از آن گسترش یافت. در عین حال در چین، روش راحت‌تری در حال تکامل بود.

دولت چین به جای این‌که دائماً سکه‌ها را از جایی به مکان دیگر منتقل کند، در یک جا نگه داشت و به جای آن‌ها کاغذ صادر کرد. این نقطه شروع پول در نقش یک نماینده بود، یعنی خود شی پول، ارزشی ندارند. مارکوپولو از سفرهای خود در شرق این مفهوم را به اروپا آورد و باعث ایجاد بانک و بانکداری شد.

ابتدا در ایتالیا و بعداً در انگلستان، مردم شروع به سپردن شمش خود به زرگران و دفاتر اسناد رسمی کردند که عملاً به عنوان چیزی که ما امروزه بانک می‌نامیم عمل میکرد. آن موسسات، رسیدی برای سپرده‌ها می‌دادند و با گذشت زمان رسیدها برای خودشان تبدیل به ارز می‌شد. اگرچه همیشه می‌توان آن‌ها را برای سکه‌های واقعی بازخرید کرد، اما مردم همان اسکناس‌ها را به عنوان پرداخت‌های خود به گردش در می‌آورند.

در این چیدمان، پول کاغذی نماینده(representative paper money) هنوز توسط پول کالایی(commodity money) گران‌بها، پشتیبانی می‌شود. تا قرن‌ها بعد، طلا و نقره همچنان محبوب‌ترین و معروف‌ترین نمادهای ثروت هستند.

تا به امروز، دولت ایالات متحده تقریبا ۵۰۰۰ تن طلا در فورت ناکس(Fort Knox) ذخیره دارد. در چند صد مایلی شرق، بانک فدرال رزرو نیویورک(the Federal Reserve Bank of New York) از بزرگترین ذخیره طلا در جهان ، یعنی ۶۱۹۰ تن که متعلق به مشتریانش در سراسر جهان بوده، در یک سردابه ۸۰ فوتی در زیر خیابان‌های منهتن محافظت می‌کند.

استاندارد طلا برای قرن‌ها بر اقتصاد بین المللی تسلط داشت و ارزش ارزها را با ارزش این فلز زرد کمیاب گره زد. اما در صد سال گذشته، دولت‌ها این دو را جدا کرده‌اند. در حال حاضر، معیار پول فیات است که هیچ ارزش ذاتی نداشته و هیچ چیزی از آن پشتیبانی نمی‌کند. نمی‌توانید به بانک بروید، یک دسته اسکناس صد دلاری تحویل دهید و یک اونس طلا بخواهید. این برگه‌ها فقط تا زمانی که دولت می‌گوید ارزش داشته و شرط اصلی این است که مردم نیز به دولت خود اعتماد و ایمان داشته باشند.

قسمت آخر داستان پول : ثروت در دست وب

ثروت در دست وب

به دست آوردن ارزهای فیزیکی یعنی اسکناس و سکه، روز به روز سخت‌تر می‌شود. همان‌طور که اورل(Orrell ) و چلوپاتا(Chlupatý) می‌نویسند:

ما اکنون در یک رژیم مجازی هستیم، جایی که بیشترین پول ها به میل و خواست بانک های خصوصی ایجاد می شود، آن هم فقط با وارد کردن یک شماره در حساب رایانه.

امروزه شکل فیزیکی پول نقدی، یعنی همان تراول‌ها و اسکناس دیگر به ندرت دست به دست می‌شود و چندین دهه است که کارت‌های اعتباری به بیت و بایت این امکان را می‌دهند تا در برابر دلارهای سبز قرار بگیرند. در این چند سال گذشته ارزهای دیجیتال باعث ایجاد انقلاب مالی بعدی شده‌اند.

بیت کوین به عنوان معروف‌ترین ارز دیجیتال، یک پول مجازی محبوب است که در سال ۲۰۰۹ توسط شخص یا گروهی ناشناس که با نام ساتوشی ناکاموتو شناخته می‌شوند، ایجاد شده است. این ارز دیجیتال حتی انتزاعی‌تر از دلارهای دیجیتال بوده و فقط یک سری توازن عدد و کد در دفتر کل غیر متمرکز آنلاین است که به عنوان بلاک‌چین شناخته می‌شود. هیچ بیت کوین فیزیکی وجود ندارد.

ارز دیجیتال چیست؟ بیشتر بخوانید.

ارزهای دیجیتال، با استفاده از فناوری همتا به همتا، واسطه‌هایی مانند بانک‌ها و دولت را حذف کرده و امکان معاملات مستقیم بین جامعه وسیعی از کاربران را فراهم می‌کنند. از آن‌جا که بسیاری از مردم به طور مستقل پیگیری معاملات را انجام می‌دهند، غیرممکن است که کسی تقلب کند. این شکل از معامله، مشکل اعتماد میلیون‌ها نفر را برطرف می‌کند، کافیست شما فقط به سیستم اعتماد کنید.

اقتصاددانان هنوز در این باره بحث می‌کنند که رمز ارزها تا چه حد جهان را تغییر خواهند داد و آن را به سمت بهترشدن یا بدتر شدن می‌برند. اما تحول دیجیتالی ارز به طور کلی در حال انجام است و پیامدهای گسترده‌ای دارد.

مهاجرت پول به فضای مجازی به این معنی است که “دیگر به ثروت یک دولت یا یک کشور واحد وابسته نیست”، همان‌طور که جک ودرفورد(Jack Weatherford) انسان شناس فرهنگی در ۱۹۹۷ نوشت:

سیستم تازه ظهور معنای پول را تغییر خواهد داد.

شاید در یک قرن، پول نقد به اندازه صدف‌هایی که خانه حلزون بودند، قدیمی و از مد افتاده به نظر برسد.

منبع: discovermagazine

0 0 رای ها
رأی دهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest
1 نظرات
بیشترین واکنش نشان داده شده(آرا)
تازه‌ترین قدیمی ترین
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments
trackback
2 روز قبل

[…] نکاتی در مورد ماینینگ بیتکوین اکتبر 16, 2021 منتخب سردبیر داستان پول : از مبادله کالا به کالا تا بیتکوین سپتامبر […]