نوآوری در جهان اقتصادی امروز، لازمه‌ی وجود، رشد و باقی ماندن کسب و کار است. و همه‌ی شرکت‌ها و کسب و کارها باید آن را در تولید محصول، بازاریابی، فرآیند و… سرلوحه‌ی کار خود قرار داده تا از دور خارج نشوند.

 اما نوآوری چیست؟ چند نوع نوآوری وجود دارد؟ آیا می توان نوآوری را در خارج از دنیای تجارت ایجاد کرد؟ آیا نوآوری همان اختراع است؟ و نمونه های خوب نوآوری در تجارت چیست؟ کمی جلوتر  در این به پاسخ این سوالات می‌رسیم.

نوآوری چیست؟

کتابچه راهنمای اسلو، راهنمای مرجع بین المللی OECD برای جمع آوری و استفاده از داده های مربوط به نوآوری، مفهوم نوآوری را چنین تعریف کرد:

 (…)” یک محصول یا فرآیند جدید یا بهبود یافته (یا ترکیبی از آن) که تفاوت چشمگیری با محصولات یا فرآیندهای قبلی واحد داشته و در دسترس کاربران بالقوه (محصول) یا واحد (فرآیند) قرار گرفته است. “

انواع مختلف نوآوری

طبق نسخه چهارم و جدیدترین نسخه (2018) از اسلو، چهار نوع اصلی نوآوری وجود دارد:

نوآوری سازمانی

نوآوری سازمانی به توسعه یک استراتژی سازمانی جدید اشاره دارد که به نوعی شیوه‌های تجاری شرکت و همچنین نحوه سازماندهی محل کار و ارتباط آن با سهام‌داران خارجی را تغییر خواهد داد.

نمونه‌هایی از نوآوری‌های سازمانی:

  • اولین شرکتهایی که برنامه کاری ۴ روزه‌ای برای هر ۴ روز هفته‌ ایجاد کردند.
  • اولین شرکت‌هایی که شروع به استفاده از قدرت دیجیتال کردند و به کارمندان اجازه می‌دهند دفتر خود را رها کرده و از خانه کار کنند. (بسته به نقش)

نوآوری در فرآیند

نوآوری فرآیند در مورد پیاده سازی رویکرد تولید یا تحویل جدید یا بهبود یافته، شامل تغییر در روش‌های عملیاتی، تکنیکهای استفاده شده و تجهیزات یا نرم افزار است.

نمونه‌هایی از نوآوری در فرآیند:

  • اولین شرکت‌هایی که از فناوری SaaS (نرم افزار به عنوان سرویس) استفاده کردند. به عنوان مثال از مراکز ارتباط ابری Talkdesk بهره گرفته تا نحوه سازماندهی فرایندهای پشتیبانی مشتری را تغییر دهند.
  • اولین هتل‌هایی که تصمیمات خود را با استفاده از داده‌های کلان گرفتند. برای مثال هتل Climber از این طریق توانست تغییراتی را در تصمیم گیری‌های خود اتخاذ کند.

نوآوری در محصول

نوآوری در محصول

نوآوری محصول معرفی کالای جدید یا خدمات بهبود یافته است. این اختراعات یا تغییرات ممکن است مربوط به بهبود مشخصات فنی، مواد یا نرم افزار مورد استفاده یا حتی پیشرفت در UX (تجربه کاربر) باشد.

 با این حال، نوآوری‌های محصول نیازی به بهبود همه توابع یا مشخصات عملکرد ندارند. بهبود یا اضافه شدن عملکرد جدید همچنین می‌تواند با از دست دادن عملکردهای دیگر یا تنزل رتبه برخی از مشخصات دیگر ادغام شود.

علاوه بر این، یک نوآوری محصول باید در دسترس کاربران بالقوه قرار گیرد، اما لزوماً نیازی به تولید فروش ندارد. زیرا اگر چنین شد، نوآوری‌هایی با تقاضای کم یا محصولات دیجیتالی مانند برنامه‌هایی که رایگان هستند، از این موضوع خارج می‌شوند.

 در عین حال، تغییرات معمول یا به روزرسانی‌ها، نوآوری در محصولات محسوب نمی‌شوند؛ چرا که این دست تغییرات، کارشان فقط اصلاح اشتباهات یا ایجاد برخی تغییرات فصلی است.

نمونه‌هایی از نوآوری در محصول:

  • کارخانه‌ی لگو در حال تغییر مواد آجرهای معروف خود به پلاستیک‌های قابل تجزیه بر پایه‌ی نفت است.
  • اولین وسایل نقلیه الکتریکی معرفی شده در بازار خودرو نیز نوآوری بود و باتری‌های جدید با برد بیشتر که مدام تولید شده و به بازار عرضه می‌شوند، نیز نمونه‌ای از نوآوری است.

نوآوری در بازاریابی

نوآوری در بازاریابی به معنای ایجاد یک استراتژی بازاریابی جدید است که تغییراتی را در این رویکرد ایجاد می‌کند، به عنوان مثال، در روش طراحی یا بسته بندی محصول یا حتی سایر تصمیمات در مورد قیمت یا تبلیغات.

نمونه‌ای از نوآوری در بازاریابی:

  • شرکت شون در ایران، کمپینی راه اندازی کرد که در آن مشتری‌ها به ازای کاشت گیاه دربطری‌های محصولات این شرکت، جایزه دریافت می‌کنند.

نوآوری در محیط زیست و رویکرد پایداری

نوآوری در محیط طیست و رویکر پایداری

تعریف زیر بر اساس تعریف محیط زیست سازمان ملل و کمیسیون اروپا نوشته شده است:

نوآوری در محیط زیست نوآوری است که منجر به پیشرفت قابل توجهی در جهت بهبود اهداف پایدار ۲۰۳۰ که ایجاد شده توسط سازمان ملل متحد، می‌شود.

در عمل، این به معنای کاهش تأثیرات تولیدات ما بر محیط زیست، بهبود مقاومت طبیعت برابر تنش‌های محیطی یا دست‌یابی به استفاده کارآمدتر و مسئولانه‌تر از منابع طبیعی است.

به این ترتیب، می‌توان گفت نوآوری در محیط زیست ممکن است در دو حوزه مختلف ارزش ایجاد کند. اول، از منظر توسعه پایدار، از آن‌جا که باعث پایداری در کل چرخه زندگی یک محصول می‌شود و به رفع چالش‌هایی مانند تغییر آب و هوا، کمبود منابع و تنوع زیستی کمک می‌کند.

دوم، این نوع نوآوری همچنین می‌تواند عملکرد شرکت را افزایش داده و مزیت رقابت ایجاد کند. نوآوری در محیط زیست می‌تواند با استفاده از فرایندها، فناوری‌ها و خدمات جدید و سبز، به سازمان‌ها برای دسترسی به بازارهای جدید، افزایش بهره وری و سودآوری در سراسر زنجیره ارزش، تقویت اعتبار آن‌ها یا جذب سرمایه گذاران جدید کمک کند.

نمونه‌هایی از نوآوری های زیست محیطی:

  • چندی پیش، پراكتر و گمبلر دریافتند كه خانوارها می‌توانند با استفاده از شستشو با آب سرد به جای آب گرم، در هزینه برق خود صرفه جویی كنند و خودشان شروع به رشرتولید شوینده های آب سرد کردند. (نوآوری محصول)
  • IKEA به عنوان بخشی از استراتژی پایداری خود، ناوگان حمل و نقل خود را به وسایل نقلیه الکتریکی تغییر می‌دهد. (نوآوری در فرآیند)
  • نی های جدید کاغذی Nestle به عنوان جایگزینی برای نی پلاستیکی (نوآوری در بازاریابی)
  • اولین شرکت‌هایی که به پایداری عملیات خود توجه داشته و تصمیم به تغییر تأمین کننده‌ها و شرکایی گرفتند که پایداری خود را اثابت نکردند. (نوآوری سازمانی)

نوآوری در کسب و کار چیست؟

نوآوری در کسب و کار چیست؟

طبق گزارش اسلو، نوآوری در کسب  و کار عبارت است از:

 (…)” یک محصول یا فرآیند تجاری جدید یا بهبود یافته (یا ترکیبی از آن) که تفاوت چشمگیری با محصولات قبلی شرکت یا فرایندهای تجاری دارد و در بازار معرفی شده یا توسط شرکت مورد استفاده قرار گرفته است.”

نوآوری فقط در کسب و کار کاربرد ندارد

با این وجود، نوآوری فقط مربوط به کسب و کار نیست. یک فرایند پویا که نیاز به اجرا دارد؛ یعنی چیزی که به طور فعال استفاده می‌شود یا در دسترس است، می‌تواند در همه بخش‌های اقتصاد انجام شود. در واقع، طبق نظر سیستم حساب‌های ملی سازمان ملل (SNA)، می‌تواند در چهار بخش گسترده اقتصاد رخ دهد: کسب و کارها، دولت عمومی، خانوارها و سازمان‌های غیردولتی که به خانوارها خدمات می‌دهند. اما دقیقاً چگونه؟

  • نوآوری در کشب  وکارها متشکل از سازمان‌هایی است که بیشتر معطوف به تولید کالاها و خدمات بازار هستند.
  • نوآوری در دولت عمومی متشکل از واحدهای نهادی با مسئولیت‌های سیاسی و نظارتی است. آن‌ها توزیع مجدد درآمد و ثروت و همچنین برخی خدمات و کالاها را برای مصرف فردی و جمعی، معمولاً در چارچوبی غیر از بازار انجام می‌دهند.
  • خانوارها واحدهای نهادی هستند که از یک یا چند نفر ساخته شده‌اند. هدف اصلی آن‌ها تأمین نیروی کار، مصرف نهایی و در نهایت به عنوان کارآفرین، تولید کالاها و خدمات نیز است.
  • سازمان‌های غیردولتی خدمت دهنده به خانوارها اشخاص حقوقی هستند که بیشتر در تولید خدمات غیر بازاری برای خانوارها یا جامعه فعالیت می‌کنند که منابع و نیروی انسانی آن‌ها نتیجه مشارکت‌های داوطلبانه است.

.

نوآوری چیزی بیشتر از خلاقیت است

شومپیتر در سال ۱۹۳۴ بحث‌های مختلفی را در مورد چگونگی جستجوی کسب وکارها برای ایجاد فرصت‌های جدید و مزیت‌های رقابتی مطرح کرد. یکی از مشهورترین بحث‌های او مربوط به مفهوم “تخریب خلاقیت” است. در دیدگاه شومپیتر، سرمایه داری یک سیستم بازار پویا و ابتکاری است که دائماً در حال تغییر است. طبق گفته‌ی وی، این تغییرات به دلیل ایده‌ها و فرایندهای جدیدی که الگوی فعلی (وضعیت موجود) را در اختیار گرفته، اتفاقا افتاده و روش‌های جدیدی برای تولید کالا، خدمات یا صنایع کاملاً جدید ایجاد می‌کند.

تخریب ادعاها و عدم تعادل همان چیزی است که باعث توسعه و رشد سرمایه داری می‌شود و ایده مورد قبول در تعادل اقتصادی، نقش خاصی در این رشد ندارد.

 به این ترتیب، این اقتصاددان اتریشی این عدم تعادل را “تخریب خلاق” می نامد؛ زیرا نوآوری اغلب منجر به هرج و مرج بازار می‌شود: به عنوان مثال، محصولات منسوخ می‌شوند، شرکت‌ها بسته شده و مردم بیکار می شوند. هنوز هم، او معتقد است که این پیامدها برای راه حل‌های جدید که که کیفیت زندگی را افزایش می‌دهد، لازم است.

ما این نمونه‌های تخریب خلاق را در طول تاریخ بشریت مشاهده کرده‌ایم. ما طی اولین انقلاب صنعتی به شکوفایی استفاده از نفت رسیده‌ایم و امروز یک جامعه اطلاعاتی بسیار فناوری محور هستیم. این دوره‌های نوآوری، مدل‌های قدیمی را منسوخ می‌کند و نیاز به نوآوری را در همه چیز و همه کس ایجاد می‌کند و می‌توان گفت که یک تحول اساسی است.

از دیدگاه کسب و کار، فقط شرکت‌هایی با دیدگاه استراتژیک عالی از یک دوره نابودی خلاق زنده می‌مانند. شرکت‌هایی مانند نوکیا و کداک که زمانی در صنعت خود پیشرو بودند، نتوانستند خود را با تغییرات جدید صنعت تلفن‌های همراه و صنایع عکاسی وفق دهند.

و در کل می‌توان گفت؛ شرکت‌هایی که تغییرات اساسی ایجاد می‌کنند و استراتژی‌های پایدار واقعی را توسعه می‌دهند (از مدیریت پسماندها به صورت دایره‌ای تا استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر) احتمالاً کسانی هستند که در این زمینه رشد می کنند.

کنجکاوی های دیگر در مورد روند نوآوری

  • نوآوری یک فرآیند یادگیری مداوم با چندین ورودی است. این یک فرآیند خطی یا ترتیبی نیست زیرا شامل بسیاری از تعاملات و بازخوردها است.
  • نمونه اولیه یا ایده کالایی که هنوز وجود ندارد، به طور کلی نوآوری در محصول نیست زیرا شرایط اجرای آن را برآورده نمی‌کند. این شرط استفاده یا در دسترس قرار دادن افراد، بنگاه‌ها یا سازمان‌های دیگر چیزی است که نوآوری را از سایر مفاهیم مانند “اختراع” متمایز می‌کند.
  • تأثیرات اقتصادی و اجتماعی ایده‌ها و تغییرات ابتکاری به انتشار و جذب نوآوری‌های مرتبط بستگی دارد

نمونه هایی از مبتکران معروف

استیو جابز با شروع توسعه دنیای گوشی‌های هوشمند با iPad

ماری کوری تحقیقات زیادی درباره رادیواکتیویته انجام داد

ایلان ماسک در زمینه اتومبیل‌های برقی لوکس پیشرفت زیادی داشته است

آن کیسلینگ در زمینه زیست شناسی به یافته‌های زیادی دست یافت

نیکولا تسلا در زمینه تولید، انتقال و استفاده از نیروی الکتریکی کار کرد

آماندا جونز مخترع روش کنسرو سازی در خلا بود

توماس ادیسون لامپ الکتریکی رشته ای را اختراع کرد

گریس هاپر اولین کامپایلر زبان برنامه نویسی رایانه را اختراع کرد

لئوناردو داوینچی، در میان بسیاری چیزهای دیگر، چتر نجات را اختراع کرد

جوزفین کوکرین اولین ماشین ظرفشویی مکانیکی را اختراع کرد

الكساندر گراهام بل اولین تلفن را اختراع كرد

نتیجه گیری

نوآوری صرفا تولید محصول جدید یا ایجاد یک کسب و کار جدید نیست. در واقغ نوآوری انجام کاری است که پیش از آن وجود نداشته است، چه تولید محصول در روشی نو و جدید، چه ارائه ایده‌های تبلیغاتی و بازار یابی که پیش از آن کسی از آن‌ها استفاده نکرده است.

امروزه اگر شما بخواهید که یک کسب و کار موفق رو به رشد داشته باشید که بازار و مشتریانش روز به روز در حال افزایش است باید نوآوری را در دستور کار خود قرار دهید.