امروزه سرویس‌ ابری (cloud service) بسیار فراگیر شده و در همه جا قابل مشاهده است؛ حتی اگر به ندرت متوجه آن شویم. صبح بعد از برخاستن از خواب و هنگامی که که تلفن خود را برای  دیدن ایمیل‌های جدیدتان چک می‌کنید، یعنی از اول صبح با ابر ارتباط برقرار می‌کنید.

وقتی از برنامه‌های نقشه یابی برای بررسی شرایط ترافیک در مسیر کار استفاده می‌کنید باز هم  از ابر استفاده می‌کنید.

هنگامی که در محل کار در حال کد نوشتن با Github ، به اشتراک گذاری سند با همکاران خود با استفاده ازBox، وارد کردن اطلاعات مشتری در Salesforce یا استخدام کارمند جدید را با استفاده از workday هستید، از سرویس ابری استفاده می‌کنید.

 یا هنگامی که به خانه می‌روید و عکس‌های تعطیلات را که دوستتان در Dropbox  ارسال کرده  را باز می‌کنید بدون اینکه بدانید، در حال استفاده از سرویس ابری هستید که در بالای سرویس ابری دیگری ساخته شده است. (Dropbox  Amazon AWS روی ساخته شده است.)

همه اینها خدمات ابری هستند، با این وجود ما آن‌ها را به روش‌های کاملاً متفاوتی تجربه می‌کنیم. این‌جا چندین سوال به وجود می‌آید؛ سرویس ابری چیست؟ ابر کجاست؟ تفاوت ابر و اینترنت چیست و ابر چند مدل مختلف دارد؟

ابر یا کلود ((cloud اصطلاحا به نرم افزار یا سرویس‌های ارئه شده در فضای اینترنت اشاره دارد.

اصطلاح “ابر” با اینترنت ارتباط نزدیک دارد. برای مدت زمان طولانی، در نمودارهای شبکه ، پیچیدگی اینترنت به یک نماد ابر ساده کاهش می‌یافت و دلیلش هم این بود که تمرکز روی سرورها، دستگاه‌ها و سوئیچ‌ها بود که متخصصان فناوری اطلاعات، مسئول آن بودند.

اینترنت فرای چیزی بود که متخصصان فناوری اطلاعات از نقطه نظر معماری و ساختاری، نگران آن بودند و از زمانی که نرم افزارها در فضای اینترنت ارائه و در دسترس مردم قرار گرفت هم نیازی به این نبود که مشتریان در مورد ساختار و معماری آن نگران باشند و آن جا بود که مشتریان شروع به ارجاع به سمت فضای ابری اینترنت کردند.

چرا نام  ابربرای این سرویس انتخاب شده است؟

ابر به عنوان اصطلاح عامیانه صنعت فناوری آغاز به کار کرد. در روزهای ابتدایی اینترنت، نمودارهای فنی اغلب نشان دهنده سرورها و زیرساخت های شبکه‌ای بود که اینترنت را شبیه به ابر نشان می‌داد.

با جابجایی بیشتر فرآیندهای محاسباتی به این قسمت از سرورها و زیرساخت‌های اینترنت، مردم شروع به صحبت در مورد “ابر” به عنوان یک روش کوتاه برای بیان مکانی که فرآیندهای محاسبات در آن در حال انجام است، می‌کنند. امروزه “ابر” اصطلاحی کاملاً پذیرفته شده برای این سبک محاسبات است.

سرویس ابری با مدل مشتری-سرور سنتی اینترنت چه تفاوتی دارد؟

اینترنت همیشه از سرورها، سرویس گیرنده‌ها و زیرساخت‌های متصل به آن‌ها تشکیل شده است. مشتری‌ها از سرورها درخواست می‌کنند و سرورها پاسخ می‌دهند. رایانش ابری با این مدل تفاوت دارد زیرا سرورهای ابری فقط به درخواست ها پاسخ نمی‌دهند، آن‌ها برنامه‌ها را اجرا و داده‌ها را ذخیره می‌کنند.

سرویس‌های ابری زیرمجموعه اینترنت هستند:

لری الیسون، به عنوان یکی از با سابقه‌ترین مدیرعاملان فناوری در تاریخ سیلیکون ولی، در سال 2008 اظهارنظری کاملا نا امیدانه‌ای در مورد اصطلاح “ابر- کلود” داشت: ” شاید من یک احمق هستم. اما هیچ ایده ای ندارم که افراد در مورد چه چیزی صحبت می‌کنند؟ این حرفا خیلی قلمبه سلمبه‌‌ و به نظر کاملا دیوانگی‌ست، کی این حماقت تمام می‌شود؟”

کاملا واضح است که ابر چیست. نرم افزاری که در هارد دیسک محلی شخصی ذخیره و اجرا می شود، ابر نیست زیرا یکی از الزامات رایانش ابری این است که نرم افزار، کد اساسی و زیرساخت پشتیبانی باید از طریق اینترنت تحویل و اجرا شوند. همین معیار، بیشتر کارهای نرم افزاری سازمان اوراکل(Oracle) که شامل نصب و اجرای نرم افزار برای مشتریان است، در ابر نیست.

اما چرا Facebook.com یک سرویس ابری تلقی شده اما Amazon.com یک سرویس ابری محسوب نمی‌شود؟ پاسخ مربوط به نحوه استفاده از این دو سرویس است. یک سایت تجارت الکترونیکی مانند آمازون قطعاً تحت تعریف “نرم افزار یا خدماتی است که از طریق اینترنت ارائه می‌شود”.

با این حال، یکی دیگر از مشخصات خدمات ابری این است که داده ها باید در آن بارگذاری شوند. مردم داده‌ها را در سایت تجاری آمازون بارگذاری نمی‌کنند اما ما داده‌های زیادی را به صورت عکس، نظر و غیره در Facebook بارگذاری می‌کنند.

به همین دلیل نمی‌توان ابر را با اینترنت ترکیب کرد و انجام این کار به طور حتم منجر به منطق دایره‌ای می‌شود. در عوض، رایانش ابری مدلی برای اشتراک منابع و امکان دسترسی درخواستی به مواردی مانند ذخیره سازی داده‌ها ، نرم افزار و پردازش است.

 

IaaS ، PaaS ، SaaS

امروزه ، سرویس ابری سه نوع مختلف دارد: ساختار به عنوان سرویس (IaaS) ، پلتفرم به عنوان سرویس (PaaS)  و نرم افزار به عنوان سرویس (SaaS). SaaS اغلب بر روی PaaS با استفاده از IaaS ساخته می‌شود.

SaaS  چیزی است که اکثر مردم با شنیدن نام یک سرویس ابری مانند برنامه‌های موبایل یا مرورگر به آن فکر می‌کنند. ارائه دهندگان SaaS نرم افزار و برنامه‌های خود را از طریق cloud ارائه می‌دهند که با سایر نرم افزارها از نظر مقیاس پذیری بسیار متفاوت هستند. همچنین راه‌اندازی یک برنامه جدید در فضای ابری بسیار آسان‌تر است، به همین دلیل بسیاری از برنامه‌های SaaS از Slack تا Salesforce در این فضا، غالب هستند.

PaaS  یک محیط یا بستر ابری برای توسعه دهندگان برای ایجاد برنامه‌های ابری است. ارائه دهندگان PaaS یک پایگاه داده، یک سیستم عامل، قابلیت اجرای زبان برنامه نویسی و همچنین سرورهای وب را ارائه می‌دهند. مانندIaaS ، کاربر نهایی برنامه Cloud هرگز با زیرساخت PaaS ارتباط برقرار نمی‌کند. Microsoft Azur

Microsoft Azur،Amazon AWS  وEngine Google Compute دارای قابلیت PaaS هستند. پلتفرم Salesforce’s Force.com  نمونه دیگری از PaaS است. برنامه‌های Salesforce موجود در App Exchange بر روی بستر Salesforce Force.com ساخته شده‌اند.

IaaS  بستری است که قدرت محاسباتی خام را برای ارائه دهندگان خدمات ارائه می‌دهد. این سرویس همچنین می‌تواند شامل سرورها، ذخیره سازی پرونده یا فایل‌ها،  بالانسرها، فایروال شبکه، CDN ها و غیره باشد.

ارائه دهندگان IaaS این قابلیت‌های مورد نیاز را از مجموعه بزرگی از تجهیزات مستقر در مراکز داده ارائه می‌دهند. Amazon AWS ، Microsoft Azure ، Google Compute Engine ، Rackspace  و IBM SmartCloud Enterprise  همه ارائه دهندگان برجسته IaaS هستند، بسیاری از نام‌های بزرگ SaaS از جملهDropbox ،Instagram و Pinterest در سیستم عامل‌های IaaS ارائه شده توسط Amazon و دیگران اجرا می‌شوند.

رایج ترین دیپلوی‌های سرویس ابری:

ابر خصوصی: ابر خصوصی یک سرور، مرکز داده یا شبکه توزیع شده است که کاملاً به یک سازمان اختصاص یافته است. در ادامه توضیح بیشتری در مورد این نوع از سرویس ابری می‌خوانیم.

ابر عمومی: ابر عمومی خدماتی است که توسط یک فروشنده خارجی اجرا می‌شود و ممکن است شامل سرورهای یک یا چند مرکز داده باشد.

ابرهای عمومی برخلاف ابر خصوصی توسط چندین سازمان به اشتراک گذاشته می‌شوند. با استفاده از ماشین‌های مجازی، سرورهای منفرد ممکن است توسط شرکت‌های مختلف به اشتراک گذاشته شوند، وضعیتی که “multitenancy” نامیده می‌شود؛ زیرا چندین مستاجر فضای سرور را در یک سرور اجاره می‌کنند.  در ادامه توضیح بیشتری در مورد سرویس ابر عمومی می‌دهیم.

ابر ترکیبی: ابر هیبریدی، ابرهای عمومی و خصوصی را با هم ترکیب کرده و حتی ممکن است شامل سرورهای قدیمی موجود در محل نیز باشد. ممکن است یک سازمان از ابر خصوصی آن‌ها برای برخی سرویس‌ها و از ابر عمومی خود برای برخی دیگر استفاده کند؛ یا ممکن است از ابر عمومی به عنوان پشتیبان برای ابر خصوصی خود استفاده کنند.

Multicloud :Multicloud نوعی استقرار ابر است که شامل استفاده از چندین ابر عمومی است. به عبارت دیگر، سازمانی با استفاده از چند ابر، سرورها و خدمات مجازی را از چندین فروشنده خارجی اجاره می‌کند. برای ادامه قیاس استفاده شده در بالا، می‌توان گفت مانند اجاره چندین قطعه زمین مجاور از صاحبخانه‌های مختلف است. استقرارهای چندرسانه ای همچنین می‌توانند ابر ترکیبی باشند و برعکس.

ابر خصوصی – Private Cloud

برای شاخ و برگ دادن بیشتر به تعریف سرویس ابری ، فروشندگانی که فناوری مرکز داده مانند سخت افزار، سوئیچ‌های شبکه و مجازی سازی را ارائه می‌دهند، اکنون مفاهیم الاستیکی محاسبات ارائه شده توسط ارائه دهندگان IaaS را به مراکز داده سنتی که توسط مشتریان نهایی اداره می‌شوند، معرفی می‌کنند. آن‌ها اصطلاح “ابر خصوصی” را برای ارجاع به این مراکز داده ارتقا یافته ایجاد کرده‌اند.

در یک ابر خصوصی، زیرساخت‌ها، سیستم عامل و نرم افزار همه فقط برای یک شرکت وجود دارد. مشتری نهایی مرکز داده خود را اداره کرده،و بیشتر سخت افزارها و نرم افزارها را ارائه و نگهداری می‌کند. در این مدل هزینه‌ها بسیار زیاد است و امکان صرفه جویی وجود ندارد.

با این حال، صنایع خاصی با داده‌های بسیار حساس ترجیح می‌دهند از ابرهای خصوصی استفاده کنند، زیرا تصور می‌شود امنیت آن‌ها ازسرویس‌های ابری عمومی بیشتر است.

برای استفاده بیشتر از یک ابر خصوصی، سازمان‌ها باید به ترتیب ملاحظات دقیق را در نظر بگیرند. به منظور دستیابی به مقیاس پذیری و بهره وری موثر از ابرهای خصوصی، کل محیط کسب و کار معمولاً مجازی است.

نگرانی‌هایی در مورد امنیت ابرهای خصوصی وجود دارد. زیرا مسئولیت ایمن سازی هر قسمت از زیرساخت‌ها به عهده شرکت است. بر خلاف یک شرکت ابری مانند Salesforce یا Microsoft که تیم‌های امنیتی سایبری بزرگی دارند، بسیاری از شرکت‌ها تخصص لازم برای دفاع در برابر حملات پیچیده سایبری امروز را ندارند.

ابر عمومی- public cloud 

ابر عمومی به عنوان خدمات محاسباتی ارائه شده توسط ارائه دهندگان شخص سوم از طریق اینترنت عمومی تعریف می‌شود و این خدمات را در دسترس هر کسی که می‌خواهد از آن‌ها استفاده کند یا بخرد، قرار می‌دهد. ممکن است به صورت رایگان و یا بصورت سفارشی فروخته شود و به مشتریان امکان پرداخت برای هر چرخه استفاده از سی پی یو‌، فضای ذخیره سازی یا پهنای باند مصرفی را می‌دهد.

برخلاف ابرهای خصوصی، ابرهای عمومی می‌توانند شرکت‌ها را از هزینه‌های سنگین نیاز به خرید، مدیریت و نگهداری زیرساخت های سخت افزاری و کاربردی در محل نجات دهند.

 ارائه دهنده‌های خدمات ابر مسئولیت مدیریت و نگهداری سیستم را بر عهده دارند. ابرهای عمومی هم‌چنین می‌توانند سریعتر از زیرساخت‌های داخلی و با یک سیستم عامل مقیاس پذیر مستقر شوند.

هر کارمند یک شرکت می‌تواند با استفاده از دستگاه دل‌خواه خود از هر دفتر یا شعبه‌ای همان برنامه را استفاده کند تا زمانی که بتواند به اینترنت دسترسی داشته باشد. در حالی که نگرانی‌های امنیتی در مورد محیط های ابری عمومی مطرح شده است، اگر این ارائه دهنده از روش های امنیتی مناسب مانند سیستم های تشخیص و پیشگیری از نفوذ (IDPS) استفاده کند، ابر عمومی می‌تواند به همان اندازه ابر خصوصی، امن باشد.

نتیجه گیری

در نتیجه، استفاده از سرویس‌های ابری به طور چشمگیری در حال رشد است و یک نظرسنجی اخیر توسط Cloud Security Alliance  نشان داده است که 64.9٪ قاطع رهبران فناوری اطلاعات سرویس‌های ابری را ایمن تر و مناسب‌تر از نرم افزارهای داخلی می‌دانند.